Op 11 november - vaak de avond ervoor - wordt in sommige streken, zowel in Vlaanderen als in Nederland de naamdag van Sint-Maarten gevierd. In Limburg, Noord-Holland en Groningen werd in 1997 vastgesteld, dat in deze provincies de Sint Maartenviering nog vrij actueel was. In de provincies Friesland, Drenthe en Noord-Brabant bleek een vermeerdering van vieringen te zijn waargenomen. In mindere mate wordt Sint Maarten gevierd in Utrecht, Zuid-Holland en Zeeland. Ook in Overijssel wordt het feest gevierd. In Nederland wordt het Sint-Maartenfeest niet alleen door katholieken maar ook door protestanten en ongelovigen gevierd, meestal zonder achterliggende katholieke gedachten; het is er zo bekend dat er "satirische liedjes" de ronde doen. In BelgiŽ is de traditie nog in leven in West-Vlaanderen (Ieper) en de streek rond Aalst. De kinderen houden een lampionnenoptocht en gaan van huis naar huis om er een lied te zingen en met snoep, fruit of geld beloond te worden. Een uitgeholde voederbiet met daarin een kaarsje dient vaak als lampion. Dat er een verband bestaat met Halloween ligt voor de hand, maar er zijn weinig wetenschappelijke bronnen te vinden. De Sint-Maarten-viering mag dan wel een christelijke naam dragen, maar Frazer, in The Golden Bough, verwijst naar een heidense oorsprong: het ronddragen van het (heilige) vuur zou een voor-christelijk vruchtbaarheidsritueel zijn, en is wijdverspreid over West-Europa.

In Nederlands Limburg loopt men oorspronkelijk niet van huis naar huis, maar verzamelt men in de kerk waar het verhaal van Sint-Maarten verteld wordt. Vervolgens loopt men in een lampionnenoptocht naar een groot vuur (een zogenoemde troshoop) waar 'de arme man' van het vertelde verhaal zich kan warmen. De kinderen krijgen traditioneel een oliebol uitgereikt. Met de komst van niet-Limburgers naar de streek en de invloed van Halloween, komt het echter vaker voor dat kinderen buiten de viering om van huis naar huis gaan om een lied te zingen en beloond te worden. De Sint-Maarten viering wordt meestal de vrijdag of zaterdag voor de 11e november gevierd om geen overlap te creeŽren met de start van het carnavalsseizoen (de 11e van de 11e).

Vroeger gingen de kinderen uit het dorp met lampions (gemaakt van uitgeholde bieten) in een optocht naar een weiland. Daar brandde een vuur die de functie had het vee en de akkers te reinigen en te beschermen tegen de ziekten de komende winter (vergelijkbaar met het midwintervuur). Bij het vuur werd gedronken en in Limburg werden koeken (bookeskook) gegeten (nu oliebollen) van boekwijtmeel.

In West-Vlaanderen (vooral de streek van Ieper) zijn er nog elk jaar Sint-Maartensstoeten (meestal op 10 november), waar Sint-Maarten en Zwarte Piet vooraan in de stoet lopen en de kinderen met hun bieten erachteraan. Na de stoet (waar soms ook de plaatselijke fanfare of harmonie in meeloopt) kunnen de kinderen in veel gemeenten een zak met lekkernijen halen (mandarijnen, chocolade, picnicken, Onze-Lieve-Vrouwtjes, speculaas, marsepein en Sint-Maartenskoeken).

Op 11 november zelf krijgen de meeste kinderen nog meer lekkernijen en speelgoed.


home
Sint Maarten